Duits-Nederlands EUREGIO-project
Begin juni sloot de Europese aanbesteding van de projectwerkzaamheden
voor een Duits-Nederlands project, specifiek gericht op
kennisuitwisseling in de grafimediabranche. Door het opzetten van
clusters en netwerken moet innovatie bij kleine en middelgrote
grafimedia ondernemingen worden gestimuleerd: ‘Grafimediabedrijven die
willen overleven zullen moeten innoveren.’
Het meerjarige project heet voluit: ‘Innovatie in de grafimediabranche
– grensoverschrijdende kennistransfer en MKB samenwerkingsnetwerken in
de EUREGIO’. De EUREGIO in het kader van dit Duits-Nederlandse project,
dat tot en met 2008 loopt, beslaat de regio's Twente en Achterhoek in
Nederland en Münsterland in Noordrijn-Westfalen en de regio rond
Osnabrück in Niedersachsen in Duitsland. Tot de projectpartners van
initiatiefnemer Universiteit Twente behoren de Bergische Universität
Wuppertal, de Handwerkskammer Münster en Osnabrück-Emsland, Koninklijke
KVGO en de Stichting Euregioprojectcoördinatie Grafimedia.
Grafimediaonderneming 2010
De aanbestedingsdocumentatie van het project, bestemd voor met name belangstellende trainingsinstituten en adviesbureaus, noemt de grafimediabranche ‘een MKB-branche in verandering’. Er wordt een beeld van geschetst ‘De Grafimediaonderneming in 2010’, en van de randvoorwaarden en eisen waaraan zo’n bedrijf moet voloen. Deze bedrijven maken volgens de projectontwikkelaars in toenemende mate deel uit van de creatieve industrie: ‘een van de pijlers van de toekomstige economie’. Dat doen ze ‘door vanuit een databank met vormonafhankelijke informatie (content) verschillende media te produceren, zoals drukken, print, cd (-rom), internet en video. Ook wordt marketing- en communicatieadvies gegeven. Deze cross-media aanpak leidt tot verbreding van dienstverlening en ook tot samenwerking met dienstverleners op deze aangrenzende terreinen’. Om die verbreding zelf nog bij te kunnen benen is een innovatief veranderingsproces vereist: ‘Er wordt in de aankomende jaren een steeds hoger werk- en denkniveau van de grafimediaondernemers verwacht, wat betekent dat de branche onder druk komt te staan.’
Branche onder druk
En die branche staat, aan twee kanten van de grens, toch al onder zware druk. De initiatiefnemers van het EUREGIO project: ‘In de komende jaren zullen door de concurrentieslag in Duitsland en Nederland circa een kwart van de grafimediabedrijven failliet gaan en zal er verlies aan arbeidsplaatsen plaatsvinden. Grafimediabedrijven die willen overleven en kansrijk willen zijn in de toekomst zullen moeten innoveren en de slag moeten maken door meerwaarde voor hun klanten te creëren en zich als partner voor alle grafimediadiensten op te stellen, nieuwe dienstverleningsconcepten en een cross-media aanpak te ontwikkelen.’
Het EUREGIO-project wil die grafimediabedrijven nu de gelegenheid bieden in grensoverschrijdende clusters en samenwerkingsnetwerken aan kennisoverdracht, kennisuitwisseling en innovatie te doen. Bovendien kunnen ondernemers in deze regio rekenen op bedrijfsspecifieke strategische advisering bij de noodzakelijke veranderingsprocessen.
Strategisch advies
Het project bestaat uit verschillende onderdelen, die uiteindelijk een gezamenlijk innovatieplatform moeten vormen. Zo zullen de kennisclusters zich voornamelijk bezighouden met de ontwikkeling van nieuwe processen en producten die van belang kunnen zijn voor het ‘Grafimediabedrijf van 2010’. Het project voorziet vier clusters van elk zes bedrijven, die zich steeds in een eigen thema verdiepen. Naar alle waarschijnlijkheid zijn dat ‘Procesoptimalisering, ISO-drukstandaardisering, mileubescherming en arbeidsveiligheid’, ‘One-to-one marketing en digitaal drukken’, ‘Kostenbewust produceren, strategie en medewerkerscompetenties’ en ‘Nieuwe dienstverlening van het Grafimediabedrijf’. De theorie zal in de praktijk door de bedrijven worden beproefd, geëvalueerd en voor andere bedrijven worden gedocumenteerd.
Maar er zal ook, vanaf de tweede helft van dit jaar, op bedrijfsniveau hulp worden geboden. Onder de noemer ‘Strategische bedrijfsadvisering’ zal aan zo’n 400 grafische MKB-bedrijven (200 Nederlandse en 200 Duitse) ‘digitale strategische advisering’ worden geboden via een binnen het EUREGIO-project nog te ontwikkelen ‘digitaal adviesinstrument’. Verder krijgen van deze 400 bedrijven er nog zo’n 80 (40/40) korte strategische advisering aan huis, en nog eens 40 ondernemers (20/20) kunnen rekenen op ‘strategische verdiepingsadvisering’.
En er staan, vanaf het laatste kwartaal van 2007, workshops gepland. Zo’n 40 Nederlandse en Duitse bedrijven krijgen ondersteuning bij hun innovatieprocessen, strategieontwikkeling, grensoverschrijdende samenwerking en netwerkvorming. Maar ook andere EUREGIO-ondernemers kunnen naar workshops komen, waar bijvoorbeeld samen met reclamebureaus het thema ‘digitaal drukken’ wordt toegelicht om dit soort nieuwe bedrijfsactiviteiten op te pakken en te ontwikkelen.
EUREGIO
Organisatieadviseur Ed Wetzel van de Stichting Euregioprojectcoördinatie Grafimedia legt uit dat zich in Europa verschillende ‘Euregio’s’ bevinden: ‘Het gaat om de grensgebieden tussen verschillende Europese landen. Zulke regio’s zijn er dus ook tussen Nederland en België en Duitsland.’ Wetzel was in 2004-2005 al eens betrokken bij een succesvol project in de Limburgse Euregio ‘rijn-maas-noord’, onder de titel “Mediabijscholingsoffensief euregio rijn-maas-noord - grensoverschrijdend leren”. Dat project was als bijscholingsproject gericht op: door over de grens van elkaar te leren en kennis uit te wisselen in internationale netwerken kan de innovatieve slagkracht van de regio worden verhoogd. Wetzel verklaart de bijzondere positie van bedrijven rondom de landsgrenzen: ‘De internationalisering van de relaties tussen bedrijven betreft alle branches, en wint ook onder middelgrote ondernemingen sterk aan betekenis. In het bijzonder in regio’s die dicht aan de grens liggen bestaan de beste voorwaarden om deze ligging offensief te benutten. In diverse Nederlands-Duitse grensregio’s kon een competitieve positionering van branches reeds tot stand worden gebracht.’
Scherp en alert ondernemen
Maar deze kennelijke goede uitgangspositie brengt ook specifieke uitdagingen met zich mee, en voor grafische bedrijven nog in het bijzonder, aldus Wetzel: ‘Uit ervaringen binnen de branche is bekend dat conceptueel en strategisch denken bij grafimedia-ondernemers in dichter bewoonde gebieden prominenter aanwezig is, dan bij hun collega’s in minder druk bewoonde gebieden. Dit heeft alles te maken met een hogere concurrentiegraad, waardoor ‘scherp en alert’ ondernemen essentieel is. Grafimediabedrijven waren en zijn gewend het grootste deel van hun omzet te halen uit het gebied rond hun bedrijf, gevormd door een cirkel met een straal van ongeveer dertig kilometer. Vandaar ook dat in de Randstad ruim vijftig procent van de grafimediabedrijven gevestigd is. Juist deze bedrijven ervaren de gevolgen van de structurele veranderingen het sterkst. Daarom verleggen steeds meer ondernemers uit de Randstad hun acquisitiegrenzen meer en meer richting de grensgebieden ten einde hun orderpakket beter gevuld te krijgen.’
Ed Wetzel herhaalt nog maar eens het dringende advies tijdig te innoveren: ‘De conjuncturele en structurele veranderingen binnen onze branche zullen naar alle waarschijnlijkheid tot gevolg hebben, dat de grafimediabedrijven in de EUREGIO steeds meer onder druk komen te staan, met als gevolg: minder arbeidsplaatsen. Het is daarom van het grootste belang deze grafimedia-ondernemers, allen MKB’ers, beter voor te bereiden en toe te rusten voor de aanstormende, nieuwe en snelle economie van de toenemende dienstverlening. Zij zullen zich een ander, hoger systeem van zakendoen eigen moeten maken om de concurrentie met hun collega’s in andere regio’s aan te kunnen.’
Naar verwachting zal de aanbesteding van het nieuwe project ‘Innovatie in de grafimediabranche – grensoverschrijdende kennistransfer en MKB samenwerkingsnetwerken in de EUREGIO’ binnen enkele weken worden afgerond, en kan in juni een start worden gemaakt.
Ed Boogaard
Grafimediaonderneming 2010
De aanbestedingsdocumentatie van het project, bestemd voor met name belangstellende trainingsinstituten en adviesbureaus, noemt de grafimediabranche ‘een MKB-branche in verandering’. Er wordt een beeld van geschetst ‘De Grafimediaonderneming in 2010’, en van de randvoorwaarden en eisen waaraan zo’n bedrijf moet voloen. Deze bedrijven maken volgens de projectontwikkelaars in toenemende mate deel uit van de creatieve industrie: ‘een van de pijlers van de toekomstige economie’. Dat doen ze ‘door vanuit een databank met vormonafhankelijke informatie (content) verschillende media te produceren, zoals drukken, print, cd (-rom), internet en video. Ook wordt marketing- en communicatieadvies gegeven. Deze cross-media aanpak leidt tot verbreding van dienstverlening en ook tot samenwerking met dienstverleners op deze aangrenzende terreinen’. Om die verbreding zelf nog bij te kunnen benen is een innovatief veranderingsproces vereist: ‘Er wordt in de aankomende jaren een steeds hoger werk- en denkniveau van de grafimediaondernemers verwacht, wat betekent dat de branche onder druk komt te staan.’
Branche onder druk
En die branche staat, aan twee kanten van de grens, toch al onder zware druk. De initiatiefnemers van het EUREGIO project: ‘In de komende jaren zullen door de concurrentieslag in Duitsland en Nederland circa een kwart van de grafimediabedrijven failliet gaan en zal er verlies aan arbeidsplaatsen plaatsvinden. Grafimediabedrijven die willen overleven en kansrijk willen zijn in de toekomst zullen moeten innoveren en de slag moeten maken door meerwaarde voor hun klanten te creëren en zich als partner voor alle grafimediadiensten op te stellen, nieuwe dienstverleningsconcepten en een cross-media aanpak te ontwikkelen.’
Het EUREGIO-project wil die grafimediabedrijven nu de gelegenheid bieden in grensoverschrijdende clusters en samenwerkingsnetwerken aan kennisoverdracht, kennisuitwisseling en innovatie te doen. Bovendien kunnen ondernemers in deze regio rekenen op bedrijfsspecifieke strategische advisering bij de noodzakelijke veranderingsprocessen.
Strategisch advies
Het project bestaat uit verschillende onderdelen, die uiteindelijk een gezamenlijk innovatieplatform moeten vormen. Zo zullen de kennisclusters zich voornamelijk bezighouden met de ontwikkeling van nieuwe processen en producten die van belang kunnen zijn voor het ‘Grafimediabedrijf van 2010’. Het project voorziet vier clusters van elk zes bedrijven, die zich steeds in een eigen thema verdiepen. Naar alle waarschijnlijkheid zijn dat ‘Procesoptimalisering, ISO-drukstandaardisering, mileubescherming en arbeidsveiligheid’, ‘One-to-one marketing en digitaal drukken’, ‘Kostenbewust produceren, strategie en medewerkerscompetenties’ en ‘Nieuwe dienstverlening van het Grafimediabedrijf’. De theorie zal in de praktijk door de bedrijven worden beproefd, geëvalueerd en voor andere bedrijven worden gedocumenteerd.
Maar er zal ook, vanaf de tweede helft van dit jaar, op bedrijfsniveau hulp worden geboden. Onder de noemer ‘Strategische bedrijfsadvisering’ zal aan zo’n 400 grafische MKB-bedrijven (200 Nederlandse en 200 Duitse) ‘digitale strategische advisering’ worden geboden via een binnen het EUREGIO-project nog te ontwikkelen ‘digitaal adviesinstrument’. Verder krijgen van deze 400 bedrijven er nog zo’n 80 (40/40) korte strategische advisering aan huis, en nog eens 40 ondernemers (20/20) kunnen rekenen op ‘strategische verdiepingsadvisering’.
En er staan, vanaf het laatste kwartaal van 2007, workshops gepland. Zo’n 40 Nederlandse en Duitse bedrijven krijgen ondersteuning bij hun innovatieprocessen, strategieontwikkeling, grensoverschrijdende samenwerking en netwerkvorming. Maar ook andere EUREGIO-ondernemers kunnen naar workshops komen, waar bijvoorbeeld samen met reclamebureaus het thema ‘digitaal drukken’ wordt toegelicht om dit soort nieuwe bedrijfsactiviteiten op te pakken en te ontwikkelen.
EUREGIO
Organisatieadviseur Ed Wetzel van de Stichting Euregioprojectcoördinatie Grafimedia legt uit dat zich in Europa verschillende ‘Euregio’s’ bevinden: ‘Het gaat om de grensgebieden tussen verschillende Europese landen. Zulke regio’s zijn er dus ook tussen Nederland en België en Duitsland.’ Wetzel was in 2004-2005 al eens betrokken bij een succesvol project in de Limburgse Euregio ‘rijn-maas-noord’, onder de titel “Mediabijscholingsoffensief euregio rijn-maas-noord - grensoverschrijdend leren”. Dat project was als bijscholingsproject gericht op: door over de grens van elkaar te leren en kennis uit te wisselen in internationale netwerken kan de innovatieve slagkracht van de regio worden verhoogd. Wetzel verklaart de bijzondere positie van bedrijven rondom de landsgrenzen: ‘De internationalisering van de relaties tussen bedrijven betreft alle branches, en wint ook onder middelgrote ondernemingen sterk aan betekenis. In het bijzonder in regio’s die dicht aan de grens liggen bestaan de beste voorwaarden om deze ligging offensief te benutten. In diverse Nederlands-Duitse grensregio’s kon een competitieve positionering van branches reeds tot stand worden gebracht.’
Scherp en alert ondernemen
Maar deze kennelijke goede uitgangspositie brengt ook specifieke uitdagingen met zich mee, en voor grafische bedrijven nog in het bijzonder, aldus Wetzel: ‘Uit ervaringen binnen de branche is bekend dat conceptueel en strategisch denken bij grafimedia-ondernemers in dichter bewoonde gebieden prominenter aanwezig is, dan bij hun collega’s in minder druk bewoonde gebieden. Dit heeft alles te maken met een hogere concurrentiegraad, waardoor ‘scherp en alert’ ondernemen essentieel is. Grafimediabedrijven waren en zijn gewend het grootste deel van hun omzet te halen uit het gebied rond hun bedrijf, gevormd door een cirkel met een straal van ongeveer dertig kilometer. Vandaar ook dat in de Randstad ruim vijftig procent van de grafimediabedrijven gevestigd is. Juist deze bedrijven ervaren de gevolgen van de structurele veranderingen het sterkst. Daarom verleggen steeds meer ondernemers uit de Randstad hun acquisitiegrenzen meer en meer richting de grensgebieden ten einde hun orderpakket beter gevuld te krijgen.’
Ed Wetzel herhaalt nog maar eens het dringende advies tijdig te innoveren: ‘De conjuncturele en structurele veranderingen binnen onze branche zullen naar alle waarschijnlijkheid tot gevolg hebben, dat de grafimediabedrijven in de EUREGIO steeds meer onder druk komen te staan, met als gevolg: minder arbeidsplaatsen. Het is daarom van het grootste belang deze grafimedia-ondernemers, allen MKB’ers, beter voor te bereiden en toe te rusten voor de aanstormende, nieuwe en snelle economie van de toenemende dienstverlening. Zij zullen zich een ander, hoger systeem van zakendoen eigen moeten maken om de concurrentie met hun collega’s in andere regio’s aan te kunnen.’
Naar verwachting zal de aanbesteding van het nieuwe project ‘Innovatie in de grafimediabranche – grensoverschrijdende kennistransfer en MKB samenwerkingsnetwerken in de EUREGIO’ binnen enkele weken worden afgerond, en kan in juni een start worden gemaakt.
Ed Boogaard
Dit
artikel verscheen eerder in Graficus 21/22-2006; (gedeeltelijke)
overname slechts toegestaan na schriftelijke toestemming.
RSS